रसायन अभियांत्रिकी

रसायन अभियांत्रिकी विभाग

शासकीय तंत्रनिकेतन, आर्वी येथील रासायनिक अभियांत्रिकी विभाग औषधनिर्माण (pharmaceuticals), पेट्रोकेमिकल्स, खते, अन्न प्रक्रिया आणि पर्यावरण अभियांत्रिकी यांसारख्या उद्योगांमध्ये योगदान देण्यास सक्षम असलेले कुशल तांत्रिक व्यावसायिक तयार करण्यासाठी समर्पित आहे. हा कार्यक्रम भक्कम सैद्धांतिक पाया आणि व्यावहारिक, उद्योग-केंद्रित प्रशिक्षणाचा मेळ घालतो; ज्यामुळे विद्यार्थ्यांना रासायनिक प्रक्रिया, प्लांट ऑपरेशन्स (संयंत्र संचालन) आणि आधुनिक प्रयोगशाळा तंत्रांचा प्रत्यक्ष अनुभव मिळेल याची खात्री केली जाते.

ध्येय

१) रासायनिक अभियांत्रिकीमध्ये गरजेवर आधारित तांत्रिक शिक्षण प्रदान करणे.
२) विभागातील प्रयोगशाळा आणि सुविधांचे आधुनिकीकरण करणे.
३) सामाजिक-तांत्रिक वातावरणातील आव्हानांना सामोरे जाण्यासाठी प्राध्यापक आणि कर्मचाऱ्यांना प्रशिक्षित करणे.
४) विद्यार्थ्यांमध्ये मूल्ये आणि नैतिकता रुजविणे.

कार्यक्रम शैक्षणिक उद्दिष्टे (PEOs)

व्यावसायिक नैतिकतेचा अवलंब करून रासायनिक अभियांत्रिकीशी संबंधित समस्यांवर सामाजिकदृष्ट्या जबाबदार आणि पर्यावरणपूरक व्यापक उपाय प्रदान करणे.
बहुशाखीय कार्य वातावरणात (multi-disciplinary environments) काम करण्यासाठी प्रगत तंत्रज्ञानाची अंमलबजावणी करून रासायनिक अभियांत्रिकीमधील अद्ययावत ज्ञानाचा स्वीकार करणे.
कार्यक्षेत्रात प्रभावी संवाद साधून, वैयक्तिकरित्या आणि एक संघ सदस्य म्हणून व्यापक समस्यांचे निराकरण करणे.

कार्यक्रम निष्पत्ती (POs)

मूलभूत आणि शाखा-विशिष्ट ज्ञान: रासायनिक अभियांत्रिकीमधील समस्या सोडवण्यासाठी मूलभूत गणित, विज्ञान, अभियांत्रिकीची तत्त्वे आणि तांत्रिक ज्ञानाचा वापर करणे.
समस्यांचे विश्लेषण: प्रमाणित पद्धतींचा वापर करून रासायनिक अभियांत्रिकीमधील स्पष्टपणे परिभाषित केलेल्या समस्या ओळखणे आणि त्यांचे विश्लेषण करणे.
उपायांची आखणी आणि विकास: रासायनिक अभियांत्रिकी क्षेत्रातील तांत्रिक समस्यांवर उपाय शोधणे आणि विशिष्ट गरजा पूर्ण करण्यासाठी यंत्रणेचे घटक किंवा प्रक्रियांच्या आराखड्यात मदत करणे.
अभियांत्रिकी साधने, प्रयोग आणि चाचणी: मानक चाचण्या आणि मोजमापे करण्यासाठी आधुनिक रासायनिक अभियांत्रिकी साधने आणि योग्य तंत्रांचा वापर करणे.
समाज, शाश्वतता आणि पर्यावरणासाठी अभियांत्रिकी सराव: रासायनिक अभियांत्रिकी क्षेत्रात काम करताना समाज, शाश्वतता, पर्यावरण आणि नैतिक पद्धतींच्या संदर्भात योग्य तंत्रज्ञानाचा वापर करणे.
प्रकल्प व्यवस्थापन: वैयक्तिकरित्या, संघाचा सदस्य म्हणून किंवा नेता म्हणून अभियांत्रिकी व्यवस्थापन तत्त्वांचा वापर करणे आणि रासायनिक अभियांत्रिकी उपक्रमांबाबत प्रभावी संवाद साधणे.
आजीवन शिक्षण: रासायनिक अभियांत्रिकी आणि संबंधित उद्योगांमधील तांत्रिक बदलांच्या संदर्भात स्वतःच्या गरजांचे विश्लेषण करणे आणि स्वतःला अद्ययावत ठेवण्याची क्षमता विकसित करणे.

शाखा विशिष्ट निष्पत्ती (PSOs)

रासायनिक अभियांत्रिकी उपकरणे: रासायनिक अभिक्रियांमध्ये वापरली जाणारी उपकरणे आणि सामग्री प्रभावीपणे आणि कार्यक्षमतेने हाताळणे.
सामग्री व्यवस्थापन आणि गुणवत्ता नियंत्रण: दर्जेदार रासायनिक उत्पादने तयार करण्यासाठी रसायने आणि उपकरणांचे व्यवस्थापन करणे.

प्रवेश माहिती (२०२५–२६)

वर्ष	विद्यार्थ्यांची संख्या
अंतिम वर्ष	प्रवेश प्रक्रिया ऑगस्ट २०२५ मध्ये नियोजित आहे.
द्वितीय वर्ष	३४
प्रथम वर्ष	प्रवेश प्रक्रिया सुरू आहे.

कर्मचारी संरचना

कर्मचारी पद	संख्या
विभागप्रमुख – रासायनिक अभियांत्रिकी	०१
प्राध्यापक / व्याख्याता – रासायनिक अभियांत्रिकी	०५
सहाय्यक कर्मचारी	०१

शिक्षक वर्ग

क्र.	प्राध्यापकाचे नाव	पदनाम	शैक्षणिक पात्रता	अनुभव	ई-मेल आयडी	प्रोफाइल
१	डॉ. एम. डी. वाघमारे	विभागप्रमुख	पी.एच.डी.	२२ वर्षे	mangeshwaghmare78@gmail.com	लिंक उघडा
२	श्री. एम. सी. लोणार	व्याख्याता	एम.टेक.	१८ वर्षे	manishwed@yahoo.co.in	लिंक उघडा
३	डॉ. व्ही. यू. अंबळकर	व्याख्याता	पी.एच.डी.	१७ वर्षे	vishalambalkar17@gmail.com	लिंक उघडा
४	श्री. एस. यू. पाटील	व्याख्याता	एम.टेक.	२० वर्षे	saphalp@yahoo.com	लिंक उघडा
५	श्री. आर. के. खोलापूरे	व्याख्याता	एम.टेक.	२१ वर्षे	rajeshwar.kholapure@gov.in	लिंक उघडा
६	श्री. एस. पी. सोगे	व्याख्याता	एम.टेक.	२० वर्षे	satishsoge24@rediffmail	लिंक उघडा

सहाय्यक कर्मचारी

क्र.	कर्मचारी नाव	पदनाम	शैक्षणिक पात्रता
१	श्री. एस. ए. तरकसे	प्रशिक्षक (तांत्रिक प्रयोगशाळा सहाय्यक)	डिप्लोमा इन मेकॅनिकल इंजिनिअरिंग

प्रयोगशाळा तपशील

क्र.	प्रयोगशाळेचे नाव	प्रयोगशाळा प्रभारी (शिक्षक)	प्रयोगशाळा वापर (प्रति आठवडा तास)	प्रमुख उपकरणे	एका उपकरणाची अंदाजे किंमत (रुपये)
१	उष्णता हस्तांतरण प्रक्रिया, द्रव्यमान हस्तांतरण प्रक्रिया	श्री. एस. पी. सोगे	१६ तास	ट्रे ड्रायर शेल आणि ट्यूब हीट एक्सचेंजर डबल पाईप हीट एक्सचेंजर क्रिस्टलायझेशन युनिट	११,६००/- २,३७,०००/- ५०,०००/- ५७,०००/-
२	यांत्रिक प्रक्रिया, द्रव प्रवाह प्रक्रिया	डॉ. व्ही. यू. अंबळकर	१६ तास	बॉल मिल रेनॉल्ड्स ड्युअल ट्रेस उपकरण फ्लो मीटरची कॅलिब्रेशन मॅग्नेटिक सेपरेटर	७५,०००/- ४२,०००/- ६०,०००/- १,३८,०००/-
३	रासायनिक अभिक्रिया अभियांत्रिकी आणि पेट्रोकेमिकल तंत्रज्ञान	श्री. आर. के. खोलापूरे	१२ तास	आयसोथर्मल CSTR आयसोथर्मल बॅच रिऍक्टर रेडवुड विस्कोमीटर I & II पेन्स्की–मार्टिन फ्लॅश पॉईंट उपकरण	१,५०,०००/- १,५०,०००/- २३,०००/- १४,५००/-
४	रासायनिक अभियांत्रिकीची मूलतत्त्वे, अजैविक रसायन तंत्रज्ञान, सेंद्रिय रसायन तंत्रज्ञान	श्री. आर. के. खोलापूरे	१२ तास	COD ऍनालायझर ऑर्बिटल इनक्युबेटर शेकर्स BOD इनक्युबेटर लॅबोरेटरी फर्मेंटर	९०,०००/- ६३,०००/- ६३,०००/- ३,००,०००/-
५	संगणक प्रयोगशाळा	श्री. एम. सी. लोणार	८ तास	संगणक व CCTV व्यवस्था	—
६	रासायनिक प्रक्रिया उपकरणे व नियंत्रण	श्री. एस. यू. पाटील	८ तास	थर्मोकपलचे कॅलिब्रेशन डेड वेट प्रेशर गेज टेस्टर पायरॉमीटर कंडक्टन्स ने लेव्हल मापन	६३,३६०/- २४,०००/- ४,५००/- १४,५००/-

पुरस्कार आणि उपलब्धी

क्र.	पुरस्कार व उपलब्धींचे तपशील	वर्णन	वर्ष
१	राज्यस्तरीय MSBTE प्रकल्प स्पर्धा, अमरावती	प्रथम क्रमांक	२०२५
२	DIPEX 2025, COEP पुणे	द्वितीय क्रमांक	२०२५
३	राज्यस्तरीय प्रकल्प स्पर्धा, NIT नागपूर	द्वितीय क्रमांक	२०२५
४	राज्यस्तरीय प्रकल्प स्पर्धा, SGGS नांदेड	प्रथम क्रमांक	२०२५

औद्योगिक संस्थांशी झालेले MOU (समजुती करार)

क्र.	उद्योगाचे नाव	करार दिनांक/वैधता	प्रमुख कार्यक्षेत्र
१	स्कॉटमार्क स्पेशालिटी केमिकल प्रा. लि.	१८/०३/२०२४ – १० वर्षे	रसायन उत्पादन
२	जवाहरलाल दर्डा इन्स्टिट्यूट ऑफ इंजिनिअरिंग	१०/०३/२०२२ – ३ वर्षे	केमकॅड कार्यशाळा
३	मेहर एक्वा, अर्‍वी	०५/१०/२०१७ – १० वर्षे	जल शुद्धीकरण
४	जी. एस. आईस फॅक्टरी, अर्‍वी	०५/१०/२०१७ – १० वर्षे	रेफ्रिजरेशन
५	स्वस्तिक फूड प्रॉडक्ट्स, अर्‍वी	०५/१०/२०१७ – १० वर्षे	खाद्य/मसाला उत्पादन